Đau đầu gối sau khi đá bóng: nhận biết nguyên nhân qua vị trí đau

Đau đầu gối sau khi đá bóng nếu chỉ âm ỉ, không sưng, đi lại bình thường thì thường do quá tải và sẽ đỡ sau 2–5 ngày nghỉ ngơi. Nếu gối sưng nhanh, bị kẹt không duỗi được, hoặc khuỵu khi xoay người, đó là dấu hiệu tổn thương cấu trúc bên trong và nên đi khám sớm.

Cách nhanh nhất để đoán nguyên nhân là để ý vị trí đau và cách cơn đau xuất hiện. Đau phía trước, đau mặt trong, đau sau một pha xoay người hay đau tăng dần sau nhiều tuần, mỗi kiểu thường gợi ý một vấn đề khác nhau.

Đau đầu gối sau khi đá bóng: đoán nguyên nhân qua vị trí

Vị trí, kiểu đau	Nguyên nhân hay gặp
Ngay dưới xương bánh chè, đau khi bật nhảy, lên cầu thang	Viêm gân bánh chè (quá tải gân)
Quanh hoặc sau xương bánh chè, đau khi ngồi xổm, ngồi lâu	Hội chứng đau bánh chè đùi
Khe khớp mặt trong hoặc mặt ngoài, đau khi xoay, có tiếng lục cục, kẹt khớp	Tổn thương sụn chêm
Mặt trong gối sau pha bị va từ phía ngoài vào	Bong gân dây chằng bên trong
Đau sâu trong gối, sưng to trong vài giờ, gối lỏng	Có thể tổn thương dây chằng chéo trước
Cục xương dưới gối ở tuổi dậy thì, đau khi chạy sút	Bệnh Osgood-Schlatter (hay gặp ở thiếu niên)

Bảng trên chỉ giúp bạn hình dung. Chẩn đoán chính xác cần bác sĩ khám trực tiếp và có thể cần siêu âm hoặc MRI.

Những nguyên nhân do quá tải

Viêm gân bánh chè

Gân bánh chè nối xương bánh chè với xương chày, chịu lực rất lớn mỗi lần bạn bật nhảy, sút bóng hay dừng gấp. Đá dày đặc, đổi sang sân cứng, hoặc tăng số buổi đá đột ngột dễ khiến gân bị quá tải. Đặc điểm là đau lúc bắt đầu chạy, khởi động xong đỡ, rồi đau lại sau buổi đá. Sau những tuần đá dồn dập, người chơi phong trào thường chỉ nhớ lịch thi đấu qua bảng keo bong da mỗi ngày, trong khi gân bánh chè cần được nghỉ ngơi và tăng tải dần.

Đau bánh chè đùi

Kiểu đau âm ỉ quanh xương bánh chè, rõ nhất khi xuống cầu thang, ngồi xổm hoặc ngồi xem phim lâu. Thường liên quan tới cơ đùi và cơ mông yếu, khiến gối bị đổ vào trong khi chạy.

Những nguyên nhân do chấn thương

Rách sụn chêm

Sụn chêm là hai miếng đệm hình chữ C giữa xương đùi và xương chày. Pha xoay người khi chân trụ cắm chặt xuống sân dễ làm rách sụn. Dấu hiệu là đau ở khe khớp, sưng nhẹ sau một hai ngày, có lúc gối bị “kẹt” không duỗi hết được.

Tổn thương dây chằng

Bị va vào mặt ngoài gối thường làm bong gân dây chằng bên trong. Xoay người và nghe tiếng “phựt”, gối sưng to nhanh, thì cần nghĩ tới dây chằng chéo trước. Đây là chấn thương nên được khám càng sớm càng tốt.

Xử lý tại nhà khi đau nhẹ

• Nghỉ đá vài ngày, chuyển sang hoạt động nhẹ nhàng như đi bộ, đạp xe tốc độ thấp nếu không đau.
• Chườm lạnh 10–15 phút nếu gối hơi sưng hoặc nóng sau buổi đá, có khăn lót.
• Kê chân cao khi nằm nếu có sưng.
• Tránh ngồi xổm, quỳ gối, leo cầu thang nhiều trong những ngày đau.
• Khi hết đau, tập lại cơ đùi và cơ mông: squat nông, bước lên bục, cầu mông, nằm nghiêng nâng chân.

Với các ca quá tải gân, nghỉ hoàn toàn quá lâu không giúp gì nhiều. Gân cần được tập chịu lực trở lại một cách từ từ. Bài giữ tĩnh như ngồi dựa tường vài chục giây hoặc squat chậm trên mặt phẳng nghiêng là những bài chuyên gia phục hồi hay dùng.

Khi nào cần đi khám

Đừng chờ đợi nếu bạn gặp các dấu hiệu sau:

• Gối sưng to trong vài giờ sau chấn thương.
• Gối bị kẹt, không duỗi thẳng được hoặc không gập được.
• Gối khuỵu, lỏng, cảm giác “trượt” khi xoay người hay xuống dốc.
• Không chịu lực được lên chân đau.
• Đau kéo dài hơn 2 tuần dù đã nghỉ đá.
• Gối sưng nóng đỏ kèm sốt.

Bạn nên tìm tới bác sĩ chuyên khoa chấn thương chỉnh hình hoặc y học thể thao. Mô tả rõ tình huống bị đau, vị trí đau và những gì làm đau tăng sẽ giúp bác sĩ khám nhanh hơn.

Phòng đau gối cho người đá phong trào

Phần lớn ca đau gối do quá tải có thể phòng được. Tăng số buổi đá từ từ, tối đa thêm một buổi mỗi tuần. Khởi động kỹ, ưu tiên các bài trong chương trình FIFA 11+ vì có phần tập tiếp đất và giữ gối thẳng hàng. Mỗi tuần tập sức mạnh chân 1–2 buổi. Chọn giày phù hợp mặt sân, thay giày khi đế đã mòn hoặc đinh đã cùn.

Nếu đang nghỉ để gối hồi phục, bạn có thể theo dõi kết quả bóng đá các giải để không bị “ngứa chân” ra sân sớm.

Vì sao “đỡ đau” không có nghĩa là gối đã lành, và cách tăng tải trở lại đá bóng

Nhiều người nghỉ vài ngày, hết đau rồi ra sân ngay. Rồi đau lại sau hai buổi. Đây là lỗi hiểu sai phổ biến nhất với đau gối do quá tải.

Cơn đau giảm nhanh hơn khả năng chịu lực của gân và sụn hồi phục. Gối hết đau khi đi bộ chưa chứng minh nó chịu được cú dừng gấp, bật nhảy hay xoay người trên sân. Bạn nên kiểm tra bằng các bước tăng dần, mỗi bước cần không đau (hoặc chỉ khó chịu rất nhẹ và hết trong ngày hôm sau) mới lên bước kế tiếp.

Bước	Hoạt động thử	Điều kiện để sang bước sau
1	Đi bộ nhanh, xuống cầu thang	Không đau, không sưng
2	Squat và bước lên bục, 2–3 hiệp	Không đau, gối không đổ vào trong
3	Chạy bộ nhẹ trên mặt phẳng	Không đau cả lúc chạy lẫn sáng hôm sau
4	Nhảy nhẹ, chạy đổi hướng chậm	Không đau, gối vững
5	Đá tập nhẹ, rồi mới đá giao hữu	Không đau sau buổi đá

Nếu cơn đau quay lại ở bước nào, lùi về bước trước đó vài ngày. Đừng nhảy cóc. Người từng có sưng, kẹt hoặc khuỵu gối cần bác sĩ cho phép trước khi bắt đầu bảng này.

Câu hỏi thường gặp

Đau đầu gối sau khi đá bóng có nên chườm nóng?

Khi gối còn sưng, nóng thì không nên chườm nóng. Chườm ấm có thể dùng cho cảm giác cứng khớp kéo dài, khi đã hết sưng.

Đau gối có nên đeo bó gối khi đá?

Bó gối giúp một số người thấy yên tâm hơn nhưng không chữa được nguyên nhân. Tập cơ đùi và cơ mông vẫn là việc chính.

Nghe gối kêu lục cục có sao không?

Tiếng kêu không kèm đau, sưng thường không đáng lo. Tiếng kêu đi cùng đau, kẹt khớp nên được bác sĩ kiểm tra sụn chêm.

Bao lâu thì đá lại được?

Đau do quá tải nhẹ có thể đá lại sau vài ngày tới một hai tuần. Tổn thương sụn chêm hoặc dây chằng cần theo hướng dẫn của bác sĩ. Thời gian nghỉ dài hay ngắn cũng giống như việc đọc ty le keo nha cai, cần nhìn đúng thông tin từng trường hợp thay vì áp dụng một mốc chung cho mọi cơn đau.

Đau đầu gối sau khi đá bóng là chuyện rất nhiều người gặp, và phần lớn đỡ nhanh nếu bạn biết dừng đúng lúc. Ghi nhớ các dấu hiệu sưng, kẹt và khuỵu gối để đi khám kịp thời.